นักจิตวิทยาวิเคราะห์ ‘พีท วัยแสบฯ’ ไม่ต่างจากแฟนตอนงี่เง่า

แชร์เรื่องนี้

พ่อแม่คนไหนเคยดูละครเรื่องวัยแสบสาแหรกขาดโครงการ 2 ยกมือขึ้น!!

วันนี้เราชวนคุณวรพจน์ พนาปวุฒิกุล (พี่เจมส์) นักจิตวิทยาคลินิกปฏิบัติการ แห่งศูนย์สุขภาพจิตที่ 4 กรมสุขภาพจิตมาคุยเรื่องน้องพีท ตัวละครจากละครเรื่องวัยแสบสาแหรกขาดโครงการ 2 ที่เป็นเด็กมีนิสัยเอาแต่ใจ ชอบกรี๊ดหากมีอะไรไม่ได้ดั่งใจขอบอกว่าสนุกและสาระมาเพียบเลยครับ ไปติดตามกันเลย

ช่วยถอดรหัสให้หน่อยว่าอะไรที่ทำให้น้องพีทมีนิสัยโวยวายเมื่อมีอะไรไม่ได้ดั่งใจบ้าง

ขอถามอะไรก่อน เราเป็นผู้ใหญ่ เรามีสิ่งที่อยากได้เหมือนกันใช่ไหม (ผู้สัมภาษณ์ : ใช่) แต่ก็ไม่ได้ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยากได้ใช่ไหม จริงๆ แล้ว ชีวิตคนมันคือแบบนั้น เราไม่สามารถได้ทุกสิ่งที่เราอยากได้ อย่างอยากได้นาฬิกาสักเรือน แต่มันแพงมาก ไม่มีปัญญาซื้อ สุดท้ายไม่ได้ก็คือไม่ได้

แต่พอมองย้อนไปที่กรณีน้องพีท ก็ไม่ยากเลย สาเหตุที่ทำให้น้องเป็นคนมีพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรง มาจากการอยากได้อะไรแล้วต้องได้และการก้าวร้าวใส่ผู้ปกครองทำให้เขาได้ของที่ต้องการ เขาก็เลยต้องทำแบบนั้น เหตุผลก็ตงไปตรงมาเลย

ในกรณีที่ลูกชอบขอจนเป็นนิสัยจะมีโอกาสเกิดพฤติกรรมเหมือนน้องพีทได้ไหม

แน่นอนเพราะมีเด็กแบบนี้เยอะแยะ ยกตัวอย่างกรณีหนึ่ง วันนั้นพี่ไปอบรมให้ครูโรงเรียนต่างๆ ตอนเที่ยงพี่เห็นครูนั่งรวมกลุ่มคุยกัน ด้วยความสงสัยก็เข้าไปถามว่าคุยอะไรกัน พวกเขาบอกว่าเด็กในโรงเรียนพวกเขาขู่จะฆ่าตัวตาย เราก็งงว่าอยู่คนละโรงเรียนกันแล้วคุยกันรู้เรื่องได้ไง สรุปว่าเด็กที่พูดถึงเคยอยู่ทั้งสองโรงเรียนและก็มีปัญหากับทั้งสองโรงเรียนด้วย เพราะเด็กอยากให้แม่เข้าไปเรียนในห้องด้วยกัน ผู้ปกครองเข้ามาคุยกับโรงเรียนเป็นเรื่องเป็นราวเลย แต่โรงเรียนไม่อนุญาต เด็กเมื่อไม่เห็นแม่อยู่ในห้องเลยขู่ฆ่าตัวตายจนแม่ก็ต้องพาออกจากโรงเรียนไปทั้งสองโรงเรียนเลยแล้วคิดว่าจะเป็นอย่างนี้ต่อไปไหม

ในกรณีนี้ถ้าฟังดูจริงๆ ก็ไม่ได้ต่างจากน้องพีทเลย แต่คนนี้จะเรียกร้องความสนใจด้วยการบอกแม่ว่าฆ่าตัวตาย แต่น้องพีทเรียกร้องด้วยการโวยวาย มันอยู่ที่ว่าเขาเรียกร้องจากเรื่องไหนแล้วได้ของที่ต้องการมากกว่า เรียกอีกอย่างว่า “การตั้งเงื่อนไข” ที่น่าสนใจคือการตั้งเงื่อนไขไม่ได้เกิดขึ้นกับเด็กเพียงอย่างเดียว วัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ก็ตั้งเงื่อนไขได้

วัยรุ่น-ผู้ใหญ่ตั้งเงื่อนไขอย่างไร

ขอยกตัวอย่างคนเป็นแฟนกันจะได้เข้าใจง่ายสุด เวลาง้องอนกันนั่นแหละใช่เลย สมมติว่าฝ่ายหญิงงอนฝ่ายชายแล้วหนีออกจากบ้าน ฝ่ายหญิงโทรกลับมาหาฝ่ายชายว่าลืมของ ให้เอาของไปให้หน่อยซึ่งในความหมายของฝ่ายหญิงจริงๆ คือ มาง้อกูหน่อย ถ้าฝ่ายชายไปก็แปลว่ายอมอยู่ในเงื่อนไขที่ว่า “ถ้าผู้หญิงงอนแล้วโทรหาฝ่ายชาย ฝ่ายชายก็ต้องมาหาทันที” ไปโดยอัตโนมัติ

แปลว่าหากเป็นฝ่ายที่ยอมแล้วจะต้องยอมแบบนี้ตลอดไปเลยเหรอ

ไม่จำเป็น ยกตัวอย่างต่อจากเมื่อกี้ถ้าผู้หญิงโทรมาแล้วเราไม่ได้รับเขาก็เปลี่ยนไปได้นะ อย่างเพื่อนพี่เจ้าของเคสนี้ก็เคยทะเลาะกับแฟน แฟนออกจากบ้าน โทรตามมาให้ง้อ แต่เพื่อนพี่ไม่รับสาย ฝ่ายหญิงก็กลับมาเองหลังหายไปจากบ้าน 2 ชม. เขาก็กลับมาแล้วมาง้อฝ่ายชาย หลังจากนั้นก็ไม่มีพฤติกรรมนี้อีกเลย

นอกจากการทำตามเงื่อนไขที่เด็กตั้งไว้แล้ว ยังมีสาเหตุอื่นๆ อีกไหม

เรื่องการสอนให้ลูกไม่รู้จักความผิดหวัง ไม่ว่าที่บ้านจะมีฐานะรวยหรือจน มันจะเกิดกับพ่อแม่ที่เชื่อว่า “เราก็พยายามเลี้ยงลูกให้ดีที่สุด แม้ว่าเราจนก็ตาม” มันเป็นคำพูดที่พี่ได้ยินบ่อยและเบื่อมาก เพราะถึงคำพูดจะดูเหมือนดีแต่ความหมายแท้จริงของมันคือ “พยายามสปอยล์ไปให้ได้มากที่สุดเท่าที่เงินตัวเองจะมี” ซึ่งเป็นการเลี้ยงลูกผิดแล้ว มันเป็นการสอนให้ลูกไม่รู้จักความผิดหวัง เด็กสมหวังทุกอย่างซึ่งมันใช้ไม่ได้กับโลกนี้นะ ชีวิตคนเป็นแบบนั้น เราไม่ได้สมหวังไปตลอด อยากฝากให้พ่อแม่นึกถึงตรงนี้ด้วย

ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้มีอะไรบ้าง

ก็จะเป็นเด็กก้าวร้าว ควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้เหมือนน้องพีท มีขโมยของเพื่อหาเงินไปซื้อของที่อยากได้ ประชดด้วยการทำร้ายร่างกายตัวเองตามที่เห็นในข่าว บางครั้งถูกบีบคั้นมากๆ ก็เตะต่อยพ่อแม่ก็มีนะ พี่เคยคนรู้จักคนหนึ่งเขาเล่าให้ฟังว่าเพื่อนบ้านบ้านไฟไหม้จนตอนนี้ไม่เหลืออะไรเลย ประเด็นอยู่ที่เจ้าของบ้านที่เป็นเพลิงไหม้เป็นแม่ลูกอยู่ด้วยกัน ลูกปัจจุบันพิการ เป็นอัมพาตเดินไม่ได้แล้ว พี่ก็บอกว่าสงสารครอบครัวนี้จัง น้องคนนี้กลับบอกว่าไม่น่าสงสารหรอกพี่ คนนี้สมัยก่อนพ่อแม่ตามใจหนักมากตอนเด็กๆ อยากได้ของเล่นในเซเว่น 40-50 บาท พ่อแม่ก็พาไปซื้อทุกครั้ง พอโตขึ้นๆ ก็ขอหนักข้อขึ้น อยากได้มอเตอร์ไซค์ อยากได้มือถือ อยากได้ของที่แม่หาตังค์มาซื้อให้ไม่ได้แล้ว สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือซ้อมพ่อแม่ ทุบตีพ่อแม่จนเป็นเรื่องปกติไป

ถ้าเกิดลูกกลายเป็นคนช่างขอไปแล้วพ่อแม่จะแก้ไขได้อย่างไร

พี่อยากแนะนำกระบวนการ Token Economy ก็คือการสะสมเม็ดโทเค่นเพื่อให้ได้อะไรบางอย่างตามที่เด็กต้องการ กระบวนการนี้ไม่ได้หมายความว่าลูกจะไม่ได้ของ แต่ต้องทำตามเงื่อนไขที่พ่อแม่บอกถึงจะได้สิ่งของที่ต้องการไป เช่น ลูกต้องถูบ้านทุกวันเป็นเวลา 3 เดือนถึงจะได้เครื่องเกมหรือหนูจะต้องสอบให้ได้ที่ 1 ถึงจะอนุญาตให้ไปดูคอนเสิร์ตพร้อมออกค่าบัตรให้ แต่ในการทำงานของมันแล้วปัจจัยหลักๆ คือ ต้องรอ กระบวนการรอสำคัญมากถือเป็นเรื่องวินัยอีกประเภทหนึ่งเหมือนกันเพราะโดยธรรมชาติคนเรามันหุนหัน เห็นของในไอจี แป๊บเดียวกดสั่ง แป๊บเดียวกดโอนจบละ แต่ก็มีหลายครั้งที่มาคิดทีหลังว่าซื้อไปทำไม ตรงนี้แหละที่กระบวนการนี้ช่วยให้เราคิดรอบคอบมากขึ้น ไม่ได้ซื้อของด้วยอารมณ์

สิ่งที่พ่อแม่ต้องคำนึงหากจะใช้กระบวนการ Token Economy

เรื่องการตั้งเงื่อนไขต้องตั้งเงื่อนไขให้ถูกใจทั้งคู่ สามารถต่อรองกันได้  เช่น พ่อบอกให้ลูกทำความสะอาดบ้าน 2 เดือนเพื่อแลกเครื่องเกม ลูกไม่โอเค ทั้งคู่ก็ต้องต่อรองกันว่าได้เต็มที่เท่าไร สมมติลูกขอพ่อทำ 1 เดือน พ่อก็โอเคกับระยะเวลานี้ก็ถือว่าปิดดีลกันไป ความรู้สึกของลูกก็จะดีด้วย เขาจะคิดว่าพ่อฟังเรา เราต่อรองได้ พ่อให้เกียรติเรานะ แต่จริงๆ ก็คือพ่ออาจจะตั้งธงไว้ 1 เดือนตั้งแต่แรกแล้วก็ได้

สุดท้ายสิ่งที่จะทำให้หลักการนี้สำเร็จไม่ได้ คือ พ่อแม่ไม่รู้ว่า ณ เวลานั้นลูกต้องการอะไร เช่น ถ้าลูกต้องการตั๋วคอนเสิร์ต แต่พ่อแม่บอกว่าไปซักผ้ามา 1 เดือนนะแล้วจะให้เกม แน่นอนเลยว่าลูกไม่มีทางทำ เพราะฉะนั้นพ่อแม่จะต้องใส่ใจและรู้ใจลูกด้วยนะ

จบปิ๊ง!

เราก็จะเห็นกันแล้วว่าสุดท้ายพฤติกรรมที่ลูกแสดงออกก็เกิดมาจากการที่พ่อแม่กระทำต่อเขาทั้งนั้น อย่างเรื่องนี้ก็เป็นการที่เด็กถูกตามใจมากเกินไปจนนิสัยเสียไปเลย หากไม่อยากให้ลูกเป็นแบบน้องพีทพ่อแม่ก็ต้องปลูกฝังให้เขามีวินัยในการรอและรู้จักกับความผิดหวังด้วยนะครับจะได้ไม่ต้องปรับอะไรยากแล้วเมื่อเขาโต แต่สำหรับใครที่มีลูกชอบขอของตลอดๆ จนบางทีรู้สึกรำคาญก็อย่าเพิ่งท้อใจ หลักการ Token Economy ก็ยังเป็นอีกทางออกหนึ่งที่น่าลอง

หากพ่อแม่ท่านใดอยากรู้ว่าตัวเองสื่อสารกับลูกที่ถูกตามใจได้ดีพอแล้วหรือไม่?

สามารถติดตามรายการ “รอลูกเลิกเรียน” ตอน ลูกชอบขอของรางวัล

เรียนรู้ 10 เทคนิคการสื่อสารกับลูกหลานวัยรุ่น

afterschoolonline.tv
Scroll to top